^*hel/a ^UV

1.

Donanta aŭ ricevanta vivan lumon, tre luma, lumplena: tre hela lumo [1]; hela tago [2]; hela fajro gaje krakadis [3]; hela nokto kun bela luno [4]; helaj, radiantaj okuloj [5]; la steloj hele lumis [6]; post vetero malbela lumas suno plej hela ^PrV . brila, klara¹, serena

2.

Lume kolorigita, pli proksima al blanko ol al nigro: helaj koloroj [7]; hela ruĝo kovris liajn vangojn ^Marta ; ĉie en la urbo hela skarlato pendis [8]; [li] havas iom pli helan haŭton [9]. pala²

3.

(figure) Laŭte, brile sonora: helaj triloj [10]; helaj voĉoj plenigis la atendoplenan silenton [11]. klara²strida

intensa²

Eco de io hela: heleco de fulmo [12]; la festo brilis per ĝia tuta heleco [13]; kiam la lumantan dion sekvas de malproksime la luno, ni havas la helecon tage kaj la helecon nokte [14].

(tr)

Igi ion hela: la suno heligis la montpintojn [15]; vintra suno […] heligis ŝian ĉambron [16]; (figure) [mi drinkas] por heligi la grizecon de vivo [17]! esprimo de malŝarĝo heligis la vizaĝojn [18]; disheligu la fajron kaj ĵetu sur ĝin ankoraŭ unu pecon da ligno [19].

1.

(ntr)
Iĝi hela: la nokta ĉielo heliĝis pro la […] brulanta domaro [20]; (figure) ŝiaj trajtoj heliĝis, kaj ridante ŝi kaptis liajn brakojn [21].

2.

(sensubjekta)
Iĝi hele: heliĝis iom post iom, la nokto malaperas [22].

1.

En kiu mankas lumo: malhela kelo [23]; malhela kristalo [24]; malhela arbareto de akacioj [25]; li klopodas trabori per la miopaj okuloj la malhelan parton de la koridoro [26].

2.

Kolore proksima al nigro: malhela purpuro ^Marta ; malhela mantelo [27]; malhelaj okuloj [28]; malhela vizaĝkoloro ^Marta ; du vicoj de malhelaj truoj en la neĝo [29].

3.

Sone obtuza, malalta kaj malfacile distingebla: malhela tono [30].

4.

(figure) Malgaja, preme malĝojiga, eventuale eĉ minaca: la efektivaĵo ja ĉiam estas malhela kaj malbela laŭ la pesimistoj [31]; tiuhore ĝi (Moskvo) estas antikva maljunulino, silente atestanta la malhelan historion de la rusa popolo ^Metrop ; kampulo, kiu atendis humile, sed kun malhela mieno [32]; la perspektivoj estas des pli malhelaj, ke Britujo […] forlasas la Union [33].

(tr)

Igi malhela: ŝi lasis tro malheligi sian haŭton sub la perua suno [34]; sopiro malheligis la okulojn de Emma [35]; (figure) malheligi la humoron [36].

(ntr)

Iĝi malhela: la vetero malheliĝis [37]; (figure) ŝia bruna rigardo malheliĝas [38]; koloro, kiu dum la daŭro de la vivo pli kaj malheliĝas [39]; venas nigraj nuboj, malheliĝas mondo [40].